Home

Fituesja e fundit e Eurovizionit ishte Susana Jamaladinova (Jamala), me këngën “1944”, që i kushtohej stërgjyshes së saj, Nazalkhan-it, e cila ishte ndër ata që u dëbuan nga siujdhesa e Krimesë. Një tragjedi të cilën, prej vitit të kaluar, qeveria ukrainase e cilëson si gjenocid.

Në vitin 1944, e gjithë popullsia tartare e Krimesë, pas urdhrit të Stalinit, u dëbua me forcë. Më shumë se 8 000 tartarë, nga 194 155 që ishte totali i popullsisë së tyre në siujdhesë, vdiqën nga etja, uria dhe sëmundjet. E gjitha ndodhi gjatë javëve që, ngarkuar në vagonë mallrash, i dëbonin për në Urale, Siberi dhe Azinë Qendrore. Trenat bënin ndalesa vetëm për të zbritur të vdekurit dhe të sëmurët, mes tyre dhe vajzën e vetme të Nazalkhan-it. “Trupat hidheshin si të ishin mbeturina”, pohon Jamala.
Por javët e gjata të udhëtimit me tren, ishin vetëm fillimi i vuajtjeve për tartarët e Krimesë.

Dëbimi i tyre ishte një ndëshkim për “kolaboracionizmin me nazistët” që kishin pushtuar Krimenë, por gjithashtu lidhej dhe me objektivat e politikës së jashtme sovjetike në Lindjen e Mesme. Në përfundim të Luftës së Dytë Botërore, Stalini kishte plane për territoret turke dhe druhej se, në rast konflikti me Turqinë, tartarët nuk do të ishin besnikë ndaj BRSS-së. Në vetëm tre ditë, qeveria sovjetike shpërnguli me forcë, nga tokat e të parëve të tyre, të gjithë popullsinë tartare të Krimesë. Sot e kësaj dite mbetet një nga rastet e spastrimit etnik më të shpejtë në histori.

Tartarëve u lejua të ktheheshin në Krime vetëm në fundin e viteve 80 të shekullit të kaluar, por pa ju njohur të drejtën për dëmshpërblim. Rikthimi u shoqërua me tensione midis tyre, rusëve dhe ukrainasve që, ndërkohë, ishin vendos në Krime.

Historia e tyre duket se po përsëritet nën regjimin e Moskës. “Pas aneksimit rus të Krimesë në 2014, njerëzit thjesht kanë filluar të zhduken”, pohoi Mustafa Dzhemilev, ish kreu i Mejlis-it (organ politik përfaqësues i tartarëve të Krimesë) gjatë një takimi mbajtur në Universitetin Shtetëror të Kievit. Të paktën 22 tartarë janë zhdukur që kur Rusia aneksoi territoret ukrainase. Sipas Human Rights Watch, i pari tartar që u zhduk ishte 39 vjeçari Reshat Ametov, i cili më pas u gjend i vdekur. Përpara se të vdiste i kishte drejtuar disa peticione autoriteteve vendore lidhur me probleme lokale dhe gjithashtu, në rrjetet sociale, diskutonte shpesh për problemet e tartarëve të Krimesë dhe për të ardhmen e Krimesë. Së fundi, Gjykata e Lartë e Krimesë e ka cilësuar Mejlis-in si “organizatë ekstremiste”. Sot e kësaj dite, tartarët e Krimesë, janë të kërcënuar dhe të përndjekur nga autoritet ruse.

Kënga “1944” portretizon persekutimin e tartarëve të Krimesë, persekutim që duket se vijon edhe sot. “Kisha nevojë për atë këngë, kisha nevojë për tu çliruar nga kujtimi i stërgjyshes time, nga kujtimi i asaj vajze që nuk ka as varr, nga kujtimi i mijëra tartarëve të Krimesë, nga të cilët nuk mbeti gjë, as dhe ndonjë fotografi të paktën”, pohon Jamala.

 
Timea Kerekes
Përkthimi MVSK

Lini një Përgjigje

Plotësoni më poshtë të dhënat tuaja ose klikoni mbi një nga ikonat për hyrje:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Google

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Dilni /  Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Dilni /  Ndryshoje )

Po lidhet me %s